اسلایدشو

کشت هیدروپونیک و انواع بسترهای کشت آن

کشت هیدروپونیک و انواع بسترهای کشت آن

کشت هیدروپونیک یا آب‌ کشت شیوه کشت گیاه بدون خاک است. در این نوع کشت متخصصان نیازهای غذایی گیاه را اندازه‌گیری کرده و به جای خاک با استفاده از آبی که به گیاه داده می‌شود با افزودن عناصر ریزمغذی و درشت ‌مغذی و نگه‌ داشتن گیاه توسط مواد نگهدارنده بی ‌اثر مانند پرلیت عملاً نیاز به خاک منتفی می‌گردد.

آب‌کشت، روشی است که نسبت به راهکارهای سنتی در کشاورزی مزیت‌‌های زیادی دارد. این فرآیند به آب کمتری نیاز داشته، کاملاً استریل است و بازدهی بیشتری نیز دارد.

به طور کلی کشت بدون خاک از دو سیستم پیروی می‌کند:

  • سیستم باز: محلول غذایی مجدد استفاده نمی‌شود مثل کشت در پشم سنگ، کشت کیسه‌ای و کشت در سنگریزه.
  • سیستم بسته: محلول غذایی مجدد مورد استفاده قرار می‌گیرد و به عبارت دیگر محلول در یک چرخه قرار دارد و به آن فقط مواد غذایی که کاهش می‌یابند به همراه آب اضافه می‌شود.

محیط‌‌های کشت هیدروپونیک :

در مابین سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ معمولاً از ماسه استفاده می‌کردند. در واحدهای کوچک هیدروپونیک به ‌طورکلی از گرانول یا پشم سنگ و در سیستم‌های تجاری پریلیت و پشم سنگ بیشتر استفاده می‌شوند. محیط‌های کشت آلی که امروزه بکار می‌روند عبارتند از پیت موس، پوست کاج، مخلوط پیت موس، پین بارک و مواد آلی از قبیل ورمی کولایت و پرلیت.

انواع بسترهای کشت در روش هیدروپونیک:

الف ـ كشت در مواد دانه‌بندی‌شده: مواد دانه بندي شده شامل ذراتي كوچك با خاصيت شيميايي خنثي هستند.

ب ـ كشت در پشم شيشه: پشم شيشه الياف اسفنج مانندی است كه منشاء مواد آن سنگ‌های آتشفشاني است.

ج ـ كشت در آب: در اين روش ريشه‌ها در تركيب آب با هوا و در داخل آب رشد می‌كنند.

د-کشت آبی یا مایع: ریشه گیاه به‌طور مداوم در محلول غذایی قرار دارد و گیاه از قسمت طوقه بیرون از مایع است و با پلاستیک و مقوا و ... بالا نگه داشته شده است. کشت درون لوله هم نوعی از کشت مایع است، این کشت بیشتر برای گیاهان زینتی به کار می‌رود.

ه- کشت در ماسه : ریشه گیاهان در داخل مواد جامدی که قطر آن ها کوچکتر از 3 میلی متر باشند قرار دارند پلاستیک و پشم سنگ و یا هر ماده دیگری که آلی نباشد مثال هایی از این نوع می باشند.

و- کشت در سنگریزه:  ریشه گیاهان در موادی که قطر ذرات آن بیشتر از 3 میلی متر است همچون سنگ خارا و گدازه آتشفشانی و بازالت و هر ماده غیر آلی دیگر قرار دارند. در این روش آبیاری به دو صورت آبیاری لوله‌ای (زیرزمینی) که مواد غذایی در مخزنی بوده و به بستر رشد گیاه پمپ می‌شود و آبیاری سطحی که محلول غذایی رقیق در سطح محیط رشد توسط لوله سوراخداری پخش می‌شود (کود مایع به آب مصرفی گیاه در هنگام آبیاری اضافه شده است).

ز-کشت در ورمی کولیت:  ریشه گیاهان در مخلوطی از ورمی کولیت و موادی معدنی قرار می‌گیرد.

ح- کشت در پشم سنگ: ریشه گیاهان در داخل پشم سنگ و مواد معدنی که خصوصیاتی شبیه به پشم سنگ دارند قرار می‌گیرند.

ط-کشت در پلاستیک: ریشه در داخل کیسه‌های پلاستیکی قرار داشته و مواد اطراف ریشه هم شامل کمپوست یا پیت یا خاک اره و ... است. استفاده از سیستم تغذیه و آبیاری مدار بسته توصیه و تاکید می‌گردد.

 مزایای کشت هیدروپونیک

  • امکان پرورش گیاهان به این روش در تمام مناطق
  • بالابردن تراکم در واحد سطح
  • حفظ و صرفه جویی در مصرف آب
  • کاهش مشکلات ناشی از خسارات آفات و بیماری ها
  • حذف علف هرزهای هرز در این روش
  • افزایش میزان تولید محصول
  • حفظ و نگهداری مواد غذایی
  • کنترل شرایطی محیطی

معایب کشت هیدروپونیک

مسأله مهم در کشت بدون خاک سرمایه گذاری اولیه بوده زیرا در سطح تجاری و وسیع، تمام سیستم به صورت اتوماتیک است. همچنین نیاز به نیروی متخصص در مراحل کار  مانند آماده سازی محلول غذایی، تنظیم pH و... از دیگر معایب این روش کشت است.